Τι είναι η εμμηνόπαυση;

Είναι η διακοπή της εμμήνου ρύσης (περιόδου) στις γυναίκες και στην πραγματικότητα οφείλεται στη διακοπή της παραγωγής οιστρογόνων από τις ωοθήκες. Η ηλικία που εμφανίζεται είναι συνήθως μεταξύ 47-52 ετών. Για να πούμε πως μία γυναίκα είναι στην εμμηνόπαυση πρέπει να μην έχει περίοδο για τουλάχιστον 12 μήνες.

Τι είναι η κλιμακτήριος;

Πρόκειται για τη μεταβατική περίοδο πριν την εμμηνόπαυση η οποία μπορεί να διαρκέσει από μερικούς μήνες μέχρι και πολλά χρόνια. Σε αυτή τη φάση η λειτουργία των ωοθηκών αρχίζει να φθίνει, οι περίοδοι γίνονται ακανόνιστες και ενίοτε διαρκούν περισσότερο και μπορεί να έχουμε συμπτώματα εμμηνόπαυσης. Σε κάποιες γυναίκες ωστόσο δεν παρατηρείται αυτό το στάδιο και η εμμηνόπαυση εμφανίζεται ξαφνικά.

Ποια είναι τα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης;

  • Εξάψεις, νυχτερινές εφιδρώσεις
  • Κολπική ξηρότητα
  • Διαταραχές ύπνου και συγκέντρωσης
  • Μεταβολές της διάθεσης, κατάθλιψη
  • Μείωση σεξουαλικής επιθυμίας
  • Αύξηση βάρους

Τα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης οφείλονται στην έλλειψη των οιστρογόνων. Στο 60% των γυναικών τα συμπτώματα είναι ήπια, στο 20% είναι σοβαρά, ενώ ένα 20% των γυναικών δεν έχουν κανένα σύμπτωμα.

Ποιες είναι οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις της εμμηνόπαυσης;

  • Οστεοπενία-οστεοπόρωση
  • Καρδιαγγειακά νοσήματα , σακχαρώδης διαβήτης, διαταραχές λιπιδίων
  • Ακράτεια ούρων
  • Έκπτωση νοητικών λειτουργιών

Εκτός από τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις, από τι άλλο κινδυνεύει μία γυναίκα στην εμμηνόπαυση;

Όσο μεγαλώνουμε, αυξάνει ο κίνδυνος εμφάνισης κακοήθειας. Ειδικότερα στις γυναίκες, αυξάνει ο κίνδυνος καρκίνου του μαστού, καθώς και καρκίνου του ενδομητρίου και της ωοθήκης.

Ποιος είναι ο έλεγχος που πρέπει να κάνει μία γυναίκα στην φάση αυτή;

Ο ετήσιος γυναικολογικός έλεγχος είναι επιβεβλημένος. Η γυναίκα πρέπει μία φορά τον χρόνο να υποβάλλεται σε Τεστ Παπανικολάου και σε διακολπικό υπερηχογράφημα. Απαραίτητος είναι και ο έλεγχος του μαστού με ψηλάφηση από ειδικό και μαστογραφία, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις πρέπει να γίνεται και υπερηχογράφημα μαστού.

Η μέτρηση οστικής πυκνότητας πρέπει να γίνεται για πρώτη φορά στην φάση της κλιμακτηρίου και στην αρχή να επαναλαμβάνεται ετησίως.

Απαραίτητος είναι ο αιματολογικός έλεγχος για σάκχαρο και για χοληστερόλη και τριγλυκερίδια. Πρέπει να συμπληρώνεται από καρδιολογικό έλεγχο.

Αντιμετώπιση  και θεραπεία

Τα τελευταία χρόνια κυκλοφορούν στην αγορά σκευάσματα πολύ-βιταμινούχα, ειδικά σχεδιασμένα για την φάση της εμμηνόπαυσης, τα οποία περιέχουν και φυτο-οιστρογόνα. Σε πολλές περιπτώσεις βοηθούν ιδιαίτερα τις γυναίκες στα περισσότερα συμπτώματα, όπως οι εξάψεις, η κολπική ξηρότητα κλπ. χωρίς να έχουν καμία ανεπιθύμητη ενέργεια. Το πλεονέκτημα τους είναι πως μπορούν να χορηγηθούν σε οποιαδήποτε γυναίκα, ανεξάρτητα από άλλα προβλήματα υγείας που ενδεχομένως να μην επιτρέπουν την λήψη των ορμονών.

Η θεραπεία ορμονικής υποκατάστασης (ΘΟΥ) βοηθά συνολικά στα συμπτώματα της εμμηνόπαυσης. Προκειμένου να χορηγηθεί θα πρέπει η γυναίκα να εξετάζεται συχνά και να μην έχει συγκεκριμένα προβλήματα υγείας όπως θρομβοφιλία, στεφανιαία νόσο, φλεβική ανεπάρκεια κ.α. ποιο είδος θα χορηγηθεί εξαρτάται από τις ανάγκες κάθε γυναίκας. Στην χώρα μας κυκλοφορεί η ραλοξιφένη που ενδείκνυται ιδιίτερα σε περιπτώσεις με οστεοπενία ή οστεοπόρωση, η τιμπολόνη η οποία δρα και προστστευτικά στον μαστό ή οιστρογόνα συνδυασμένα με προγεστερόνη.

Αν δεν λαμβάνονται ορμόνες, τότε μπορεί να χορηγηθεί αγωγή ανάλογα με το σύμπτωμα. Σε γυναίκες με οστεοπενία/οστεοπόρωση χορηγείται ασβέστιο και βιταμίνη D, για την κολπική ξηρότητα ειδικά λιπαντικά. Για τις εξάψεις και την κατάθλιψη δίνονται αντικαταθλιπτικά, ενώ στην ακράτεια ανάλογα με το είδος χρειάζεται χειρουργική επέμβαση.

Πως μπορεί μία γυναίκα να βοηθήσει τον εαυτό της στη φάση αυτή;

  • Αύξηση της φυσικής δραστηριότητας
  • Διακοπή του καπνίσματος
  • Ελάττωση της καφεΐνης και του αλκοόλ
  • Προσεγμένο διαιτολόγιο
  • Καλός ύπνος